หลายคนอาจจะเคยเห็นตัวย่อ EGCG บนฉลากผลิตภัณฑ์ชาเขียว หรือบางคนอาจจะยังไม่คุ้นเคยกับมันมาก่อน วันนี้เราจะพาทุกคนมาทำความรู้จักกับเจ้า EGCG ให้มากขึ้น เพื่อคลายข้อสงสัยว่าแท้จริงแล้ว EGCG นี้คืออะไร มีบทบาทอย่างไรต่อร่างกายของเรา และมีส่วนช่วยดูแลสุขภาพของเราในด้านใดบ้าง เตรียมตัวให้พร้อมแล้วมาค้นพบความลับของสารมหัศจรรย์ที่ซ่อนอยู่ในแก้วชากันเลย

EGCG คืออะไร?

สาร EGCG หรือชื่อเต็มคือ Epigallocatechin Gallate  เป็นสารประกอบจากธรรมชาติประเภทโพลีฟีนอล (polyphenol) ชนิดหนึ่งที่จัดอยู่ในกลุ่มของ คาเทชิน (catechins) ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ (antioxidant) ที่มีประสิทธิภาพสูง สารกลุ่มคาเทชินสามารถพบได้ในพืชหลายชนิด แต่ EGCG ถือเป็นคาเทชินที่มีปริมาณมากที่สุดและมีฤทธิ์ทางชีวภาพที่โดดเด่นที่สุดใน “ชาเขียว” (Green Tea)

EGCG มาจากไหน?

EGCG พบมากที่สุดในใบชา โดยเฉพาะชาเขียวจากต้น Camellia sinensis โดยเฉพาะอย่างยิ่งในชาเขียวชนิดพิเศษ เช่น มัทฉะ (Matcha) และเซนฉะ (Sencha) ซึ่งมีปริมาณ EGCG สูงที่สุด เนื่องจากกระบวนการผลิตชาเขียวที่ไม่มีการหมัก ทำให้สารคาเทชิน รวมถึง EGCG ยังคงอยู่ครบถ้วนและไม่ถูกทำลาย ในชาเขียว 1 ถ้วย (ประมาณ 240 มิลลิลิตร) จะมี EGCG อยู่ราว 50-100 มิลลิกรัม ต่างจากชาดำที่ผ่านการหมัก ทำให้ปริมาณ EGCG ลดลงอย่างมาก นอกจากชาเขียวแล้ว EGCG ยังสามารถพบได้ในพืชบางชนิด เช่น โกโก้ เบอร์รีบางชนิด เมล็ดมะม่วงหิมพานต์ และวอลนัท แต่ก็ยังมี EGCG ในปริมาณที่น้อยกว่าชาเขียวอยู่ดี

แล้ว EGCG ทำงานอย่างไรในร่างกายเรา

หัวใจสำคัญของการทำงานของ EGCG คือการเป็น “สารต้านอนุมูลอิสระ” ชั้นยอด ให้ลองจินตนาการว่าร่างกายของเราเป็นเหมือนเครื่องจักรที่ต้องทำงานตลอดเวลา ระหว่างกระบวนการเหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็นการหายใจ การเผาผลาญพลังงาน ไปจนถึงการเผชิญกับสิ่งแวดล้อมอย่างมลภาวะ แสงแดด อาหารปิ้งย่าง หรือแม้แต่ความเครียด ร่างกายจะผลิตสิ่งที่เรียกว่า “อนุมูลอิสระ” ขึ้นมา

อนุมูลอิสระ คือโมเลกุลที่ไม่เสถียร มีแนวโน้มจะเข้าไปแย่งอิเล็กตรอนจากเซลล์ต่าง ๆ ทำให้เซลล์เสียหาย เปรียบได้กับ “สนิม” ที่ค่อย ๆ กัดกร่อนเหล็กทีละน้อย หากปล่อยไว้โดยไม่มีตัวช่วย ร่างกายก็อาจสะสมความเสียหายเรื่อย ๆ จนนำไปสู่ความเสื่อม โรคเรื้อรัง หรือแม้แต่ปัญหาสุขภาพเรื้อรังอื่น ๆ ได้

ทีนี้หน้าที่ของ EGCG ก็เปรียบเสมือนซูเปอร์ฮีโร่ที่เข้ามาจัดการกับอนุมูลอิสระในร่างกาย โดยจะมอบอิเล็กตรอนให้กับอนุมูลอิสระเหล่านั้น ทำให้พวกมันอยู่ในสภาพที่เสถียรขึ้น และไม่สามารถเข้าไปทำลายเซลล์อื่น ๆ ได้อีก การที่ EGCG ช่วยปกป้องเซลล์จากการถูกทำลายนี้มีความสำคัญอย่างมาก เพราะหากปล่อยให้เซลล์ถูกทำลายสะสมไปเรื่อย ๆ อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพต่าง ๆ เช่น การอักเสบ ความเสื่อมของเซลล์ หรือแม้แต่การเกิดโรคเรื้อรังบางชนิดในระยะยาวได้

นอกจากฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระแล้ว EGCG ยังมีบทบาทในการปรับสมดุลของร่างกายในหลาย ๆ ด้าน นักวิจัยพบว่า EGCG อาจมีผลต่อการทำงานของเอนไซม์บางชนิดในร่างกาย มีส่วนช่วยในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และอาจส่งเสริมการเผาผลาญไขมันอีกด้วย ซึ่งคุณสมบัติเหล่านี้ล้วนแล้วแต่เป็นที่มาของประโยชน์ต่อสุขภาพที่หลากหลาย

ทำไม EGCG ถึงโดดเด่นในชา

อย่างที่กล่าวไปว่า EGCG เป็นสารสำคัญที่พบได้ในชา แต่ปริมาณของ EGCG ในชานั้นแตกต่างกันไปตามชนิดของชาและวิธีการเตรียม โดย ชาเขียว ถือเป็นแหล่งที่ดีที่สุดของ EGCG เนื่องจากกระบวนการผลิตชาเขียวจะมีการนึ่งหรือคั่วใบชาเพื่อหยุดกระบวนการหมัก ส่งผลให้เอนไซม์ไม่สามารถทำลาย EGCG ได้ ต่างจาก ชาดำ หรือ ชาอู่หลง ที่ผ่านกระบวนการหมักจนทำให้ EGCG บางส่วนเปลี่ยนไปเป็นสารประกอบอื่น

ดังนั้น หากต้องการได้รับ EGCG ในปริมาณสูง การเลือกดื่มชาเขียวคุณภาพดีจึงเป็นทางเลือกที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม ปัจจัยอื่น ๆ เช่น แหล่งเพาะปลูก สภาพอากาศ และแม้แต่วิธีการ ชงชา ก็มีผลต่อปริมาณ EGCG ที่จะสกัดออกมาได้เช่นกัน โดยเฉพาะการใช้น้ำร้อนที่ไม่ถึงกับเดือดจัด และการแช่ชาในเวลาที่พอเหมาะ จะช่วยดึงสาร EGCG ออกมาได้ดีที่สุด

EGCG กับประโยชน์ที่หลากหลายจนทำให้เป็นที่นิยม

ความนิยมของ EGCG ไม่ได้มาจากการถูกกล่าวขึ้นมาลอย ๆ แต่มาจากการศึกษาทางวิทยาศาสตร์จำนวนมากที่ชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ต่อสุขภาพในหลาย ๆ ด้าน ดังนี้

• สารต้านอนุมูลอิสระประสิทธิภาพสูง : EGCG มีความสามารถในการต่อต้านอนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นในร่างกายได้อย่างดีเยี่ยม ซึ่งอนุมูลอิสระเป็นสาเหตุหนึ่งของความเสื่อมของเซลล์ การอักเสบ และโรคเรื้อรังต่าง ๆ การบริโภค EGCG จึงช่วยปกป้องเซลล์และลดความเสี่ยงของโรคเหล่านี้
• ลดความเสี่ยงของโรคมะเร็ง : การศึกษาจำนวนมากแสดงให้เห็นว่า EGCG อาจมีบทบาทในการยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งหลายชนิด ลดการแพร่กระจาย และกระตุ้นการตายของเซลล์มะเร็ง (apoptosis) โดยไม่ทำลายเซลล์ปกติ 
• ส่งเสริมสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด : EGCG ช่วยลดระดับคอเลสเทอรอลชนิดไม่ดี (LDL-C) และไตรกลีเซอไรด์ ลดความดันโลหิต และปรับปรุงการทำงานของหลอดเลือด ทำให้ลดความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด เช่น โรคหลอดเลือดหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง
• ช่วยในการควบคุมน้ำหนัก : EGCG มีส่วนช่วยเพิ่มการเผาผลาญไขมันและพลังงานในร่างกาย (thermogenesis) ทำให้ร่างกายเผาผลาญแคลอรีได้มากขึ้น และอาจช่วยลดการสะสมไขมันในร่างกายได้ 
• บำรุงสมองและระบบประสาท : EGCG อาจมีคุณสมบัติในการปกป้องเซลล์สมองจากความเสียหาย ลดความเสี่ยงของโรคเกี่ยวกับความเสื่อมของระบบประสาท เช่น อัลไซเมอร์และพาร์กินสัน
• ลดการอักเสบ : ด้วยคุณสมบัติในการต้านอนุมูลอิสระ EGCG ยังช่วยลดการอักเสบในร่างกาย ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ก่อให้เกิดโรคเรื้อรังต่าง ๆ
• บำรุงผิวพรรณ : EGCG ช่วยปกป้องผิวจากความเสียหายที่เกิดจากรังสียูวี ลดการเกิดริ้วรอย และส่งเสริมสุขภาพผิวที่ดีขึ้น
• สุขภาพช่องปาก : ช่วยยับยั้งแบคทีเรียที่ทำให้เกิดฟันผุและปัญหากลิ่นปาก

เรียกได้ว่าชาเขียวไม่ได้เป็นเพียงเครื่องดื่มธรรมดา แต่เป็นแหล่งรวมของสารต้านอนุมูลอิสระชั้นเยี่ยมอย่าง EGCG และคาเทชิน ซึ่งมีบทบาทในการปกป้องเซลล์จากความเสื่อม ชะลอวัย เสริมภูมิคุ้มกัน และยังดีต่อระบบไหลเวียนโลหิต ลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดเลย

สำหรับผู้ที่ต้องการดูแลรูปร่าง EGCG ยังมีส่วนช่วยในการกระตุ้นการเผาผลาญไขมัน ควบคุมน้ำหนักได้อย่างดีเยี่ยม ซึ่งผลิตภัณฑ์ชงดื่ม จาก Body Shape อย่าง Matcha Plus Organic Chia Seed (ชาเขียวมัทฉะผสมเมล็ดเจียออร์แกนิก) นั้นก็ได้คัดสรรผงมัทฉะคุณภาพพรีเมียมที่อุดมไปด้วยคุณประโยชน์เพื่อสุขภาพที่ครบครันในแก้วเดียว

ซึ่งใน Matcha Plus ไม่ได้มีแค่ EGCG ที่ช่วยต้านอนุมูลอิสระและกระตุ้นการเผาผลาญไขมันเท่านั้น แต่ยังเสริมด้วยเมล็ดเจียออร์แกนิกและกัวร์กัม ซึ่งมีใยอาหารจากธรรมชาติสูง ทำให้รู้สึกอิ่มนานขึ้น ลดความอยากอาหารระหว่างวันได้อีกด้วย นอกจากนี้ยังมี คอลลาเจน 3 ชนิด ที่จะช่วยเสริมสร้างและเติมเต็มสุขภาพผิวให้เปล่งปลั่งจากภายในสู่ภายนอกอีกด้วย อีกทั้งยังให้พลังงานเพียง 60 kcal เท่านั้น

สุดท้ายนี้ แม้ EGCG ในชาเขียวจะมีประโยชน์มากมายเพียงใด แต่การจะให้ได้ประโยชน์สูงสุด ควรดื่มในปริมาณที่เหมาะสม ที่สำคัญคือต้องไม่ลืม พักผ่อนให้เพียงพอ และ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ควบคู่กันไปด้วย เพราะปัจจัยเหล่านี้ล้วนมีความสำคัญต่อสุขภาพที่ดีในระยะยาว

อ้างอิง

EGCG ลดความเสี่ยงของโรคมะเร็ง Khan N, Mukhtar H. Tea polyphenols for health promotion. Life Sci. (https://shorturl.asia/9V1cH) 

EGCG ช่วยในการควบคุมน้ำหนัก Hursel R, Viechtbauer W, Westerterp-Plantenga MS. The effects of green tea on weight loss and weight maintenance: a meta-analysis. Int J Obes. (https://shorturl.asia/7l0sV)